Pleintje Eindhoven

De naam

De hoeve aan het einde van de Gender

Eindhoven is een woord met twee delen die elkaar amper kennen. 'Ende' was de oude naam voor het riviertje dat we nu de Gender noemen, en 'hova' was een stuk grond, ongeveer tien hectare, dat een boer in pacht had. Eindhoven is dus letterlijk: de hoeve aan het einde van de Gender. Eeuwenlang gebeurde er weinig. Tot er in 1891 een gloeilampenfabriekje opende, en de stad in vijftig jaar tijd door zichzelf werd ingehaald.

Vijf momenten

Tijdlijn

1. 1232

   Stadsrechten

   Hertog Hendrik I van Brabant verleent stadsrechten aan een dorp van rond de duizend zielen.

2. 1891

   Philips opent

   Vader Gerard en zoon Anton beginnen een gloeilampenfabriek aan de Emmasingel. Het stadje is binnen één generatie niet meer hetzelfde.

3. 1944

   Bevrijding

   Op 18 september rijden de eerste tanks Eindhoven binnen. De stad is de eerste grote in Nederland die vrij komt, en wordt later die week zwaar gebombardeerd.

4. 2003

   Strijp‑S

   De oude Philipsfabrieken worden cultuurhart. Brainport krijgt vorm; ASML wordt langzaam het belangrijkste bedrijf van het land.

5. vandaag

   247.632

   Een stad van designers, ingenieurs, studenten en mensen die toevallig kwamen en bleven.

Wie hier eerder kwam

Bekende stadsgenoten

• Anton Philips1874–1951

  Niet hier geboren, wel hier gevormd. Maakte van een lampenfabriekje een wereldonderneming en bouwde voor zijn werknemers een halve stad, inclusief kerken, scholen en sportclubs.

• Jan Heesters1903–2011

  Geboren in een arbeidersbuurt, vertrokken naar Wenen, gestorven op 108‑jarige leeftijd. Schreef in het Nederlands wel hier zijn eerste recensies.

• Cas Spijkers1946–2011

  Kok, schrijver, leraar. Maakte boeken over keukenwerk die je leest alsof het romans zijn: strenge eenvoud, beetje weemoed, een grap aan het eind.

• Anouk Wipprecht1985

  Modeontwerper en ingenieur. Maakt jurken die op je reageren: sensoren, motoren, soms een mechanische spin op je schouder. Toonbeeld van wat Eindhoven nu is.

Vandaag

Eindhoven in cijfers

Inwoners Eindhoven

247.632

CBS / Gemeente Eindhoven, oktober 2025

Op Pleintje

31

alpha · juni 2026

Nieuwe stadsgenoten

4

deze week

Oudste lid

Truus (1948)

lid sinds februari 2026

Volgende avond

donderdag 2 juli, 19.30

Café De Koens

Lokaal Journaal

5

artikelen tot nu toe

Niet uit de gids

Drie dingen, zoals een vriend ze zou vertellen

• Wandel over Strijp‑S in het avondlicht

  Tussen de oude Philipspanden, met de Klokgebouw als baken. In de zomer staan er kraampjes en mensen die elkaar nauwelijks kennen elkaar opvallend goed verdragen.

• Boekhandel Van Piere op de Nieuwe Emmasingel

  Een familiezaak sinds 1908, met een leeshoek bovenin. Vraag naar de afdeling Brabantse literatuur. Die is groter dan je vermoedt en wordt zelden bekeken.

• Lichtjesroute in september

  Drie avonden lang fietst Eindhoven langs zijn eigen geschiedenis, met bevrijdings­lichtjes in iedere voortuin. Doe het in stilte; dan klopt het.

Deze week

Wat speelt op Pleintje Eindhoven

• Linda schreef over de eerste keer dat ze door Strijp liep zonder iemand te kennen, en hoe ze er nu wel mensen begroet.
• Pim hield een korte avond bij Van Piere: drie schrijvers, drie boeken, één uur, lekker kort.
• Iemand vroeg of we ook met de TU/e willen praten. Ja, in september.