Pleintje Groningen

De naam

De plek van Grôn

De oorsprong van Groningen is, eerlijk gezegd, een raadsel. De geleerde uitleg is dat een vroege bewoner Grôn heette en dat het achtervoegsel -ingi zoiets als 'de mensen van' betekende. Een minder waarschijnlijke verklaring koppelt het aan 'groen', wat charmant is en helaas niet klopt. Eeuwen later is het dwarsste van de twee verklaringen er nog steeds. Grôn z'n stad, ergens in een hoek van Nederland die zichzelf prima vindt zonder dat de rest dat doet.

Vijf momenten

Tijdlijn

1. 1040

   Eerste vermelding

   Keizer Hendrik III geeft de bezittingen 'in villa Cruoninga' aan de bisschop van Utrecht: het oudste schriftelijke spoor.

2. 1614

   Universiteit

   Een van de oudste van Nederland; nu nog het hart van een stadsleven dat geen seizoen lang stilstaat.

3. 1672

   Het Beleg

   De bisschop van Münster, Bommen Berend, belegert de stad. De vesting houdt stand; sinds dat jaar is 28 augustus een feestdag: Gronings Ontzet.

4. 2024

   Het gas is dicht

   Na zestig jaar wordt het Groningenveld definitief gesloten. Wat blijft: de schade, de boosheid, en, langzaam, een ander gesprek.

5. vandaag

   244.129

   Een vierde studentenstad, een hoofdstad van het Noorden, en een halve provincie die met spijt of opluchting daarheen verhuist.

Wie hier eerder kwam

Bekende stadsgenoten

• Belcampo1902–1990

  Pseudoniem van Herman Schönfeld Wichers. Schreef korte verhalen die altijd net een tikje surrealistisch beginnen en dan, voor je het weet, ergens diep zijn aangekomen.

• Henk Helmantel1945

  Stillevenschilder uit het Hogeland. Schildert wat anderen overslaan: een aardewerken kruik, een paar appels, een raam waar het zonlicht net niet meer binnenkomt.

• Hendrik de Vries1896–1989

  Dichter en tekenaar, kosmopoliet in Gronings hart. Hield zijn hele leven van Spanje, schreef over droombeelden, en bleef nuchter in al zijn gloed.

• Aletta Jacobs1854–1929

  Eerste vrouwelijke student in Nederland (geneeskunde, Groningen), eerste arts. Vocht voor vrouwenkiesrecht en kreeg het, al heeft ze er zelf maar weinig van mogen meemaken.

Vandaag

Groningen in cijfers

Inwoners Groningen

244.129

CBS, 1 januari 2025 (gemeente)

Op Pleintje

28

alpha · juni 2026

Nieuwe stadsgenoten

6

deze week

Oudste lid

Sietse (1946)

lid sinds februari 2026

Volgende avond

woensdag 1 juli, 20.00

De Drie Gezusters (Plassania‑zaal)

Lokaal Journaal

6

artikelen tot nu toe

Niet uit de gids

Drie dingen, zoals een vriend ze zou vertellen

• Een traag rondje Noorderplantsoen

  Het mooiste stadspark van het noorden, vooral op zondag bij goed weer. Vergeet de loopjes, ga zitten bij de muziektent en kijk hoe iemand een schaakbord uitvouwt.

• Boekhandel Van der Velde aan de Oude Ebbingestraat

  Drie verdiepingen, koffiehoek beneden, een afdeling Friese en Groningse literatuur die je nergens anders zo vindt. Vraag of ze nog een Belcampo hebben. Meestal wel.

• Het Forum, vroeg op een doordeweekse dag

  Niet voor de bibliotheek, niet voor het uitzicht, wel voor het gebouw zelf. Loop alle trappen en bordessen op; ergens halverwege voel je dat een stad besloot om iets gemeenschappelijks te bouwen.

Deze week

Wat speelt op Pleintje Groningen

• Marije schreef over een wandeling van Garmerwolde naar de Martinitoren: vier uur, één boterham, drie ontmoetingen.
• Pieter organiseerde een avond bij Van der Velde over Hendrik de Vries; twee mensen kwamen voor hem, tien voor de wijn.
• Iemand stelde voor om ook in Friesland te beginnen. Op de plank.