Pleintje Utrecht

De naam

De doorwaadbare plaats

Utrecht: van Trajectum ad Rhenum, de doorwaadbare plaats aan de Rijn. Voor de Romeinen was het een grenspost: het einde van het rijk lag hier, en als je verder ging werd je nat. Voor de monniken werd het later een rustpunt, met Sint Maarten als beschermheilige en een dom die heel langzaam de hoogte in ging. De U vooraan is oud‑Nederlands voor 'beneden'. Utrecht is dus, vrij vertaald, de oversteekplaats stroomafwaarts. Voor jou nu een plein.

Vijf momenten

Tijdlijn

1. 47 n.Chr.

   Romeins fort

   Aan de noordrand van het rijk verrijst Castellum Traiectum, vlak bij de huidige Domplein.

2. 1254

   Bouw Domtoren begint

   Het zou nog ruim honderd jaar duren, en daarna nog veel langer voor men besloot er een kerk bij te bouwen die er nooit kwam.

3. 1636

   Universiteit gesticht

   De academie krijgt rechten van de Staten van Utrecht. Vanaf dat moment loopt er altijd ergens iemand met een schrift door de Mariaplaats.

4. 2016

   Onderdoorgang Catharijnesingel terug

   Na vijftig jaar autobaan keert het water terug in de singel. De stad wandelt voor het eerst weer rond zichzelf.

5. vandaag

   376.735

   Studenten, gezinnen, fietsbellen, en een toren die nog steeds groter is dan ze hoort te zijn.

Wie hier eerder kwam

Bekende stadsgenoten

• Manon Uphoff1962

  Schrijver wier zinnen langzaam binnenkomen en lang blijven. Werkt en woont in Utrecht, en wandelt veel, wat in haar werk te merken is.

• Marius van Beek1921–2003

  Beeldhouwer die de Utrechtse parken vol heeft staan. Kijk eens naar de figuren op het Janskerkhof; er staan er meer van hem in de stad dan je denkt.

• Belle van Zuylen1740–1805

  Aristocrate, briefschrijfster, romancier in het Frans. Liet aan iedereen die haar wilde trouwen weten dat ze het waarschijnlijk niet zou volhouden, en kreeg gelijk.

• Gerrit Rietveld1888–1964

  Maakte zijn beroemde stoel in een werkplaats aan de Adriaen van Ostadelaan, en even later een huis aan de Prins Hendriklaan dat de wereld over ging.

Vandaag

Utrecht in cijfers

Inwoners Utrecht

376.735

CBS, 1 januari 2025

Op Pleintje

42

alpha · juni 2026

Nieuwe stadsgenoten

5

deze week

Oudste lid

Henk (1949)

lid sinds januari 2026

Volgende avond

dinsdag 30 juni, 19.30

Café De Zaak

Lokaal Journaal

7

artikelen tot nu toe

Niet uit de gids

Drie dingen, zoals een vriend ze zou vertellen

• Een ochtend op de werfkelder Oudegracht 113

  Bij Broers, met koffie en de waterkant binnen handbereik. Vroeg gaan, dan zit je er alleen met een eend en de stadsbeiaardier in de verte.

• Boekhandel Bijleveld op het Janskerkhof

  Een huiskamer met boeken erin, geen modegrillen, wel een eigenaar die je het juiste leest. Vraag naar de poëzie. Er is een hoek die ze zelf hebben gerangschikt.

• Klim de Domtoren

  Niet voor het uitzicht, wel voor de stilte halverwege, bij de klokken. Op zaterdag om twaalf uur is er een beiaardconcert; sta op het bordes ervoor en luister.

Deze week

Wat speelt op Pleintje Utrecht

• Elsa schreef een aantekening over het wandelen langs de singel, en hoe je daar terloops 700 jaar passeert.
• Bart hield een leesavond in de werfkelder bij Broers; vier mensen lazen ieder een passage.
• Iemand vroeg of poëzie ook mocht. Ja. Altijd.