Pleintje Tilburg

De naam

Til en burg

De naam Tilburg is samengesteld uit 'til' (wat verwijst naar een hoger gelegen plek, een schuilplaats waar je bij hoogwater veilig was) en 'burg', een versterkte plek of buurtschap. West‑Tilburg is uiteindelijk verkort tot Tilburg toen het naburige Goirle zich in 1803 afsplitste. Een stad die zichzelf nooit verkocht heeft als oud of mooi, en zich in de twintigste eeuw stil van textielstad in studentenstad omtoverde, zonder dat er iemand vroeg of dat geen verlies was. Het is misschien een verlies. Maar het is wel hún verlies, en dat scheelt.

Vijf momenten

Tijdlijn

1. 1232

   Eerste vermelding

   Het 'goet ter Til' wordt voor het eerst genoemd in een leenverklaring. Boerderijen, een kerk, weinig stadsallure.

2. 1809

   Stadsrechten van Lodewijk Napoleon

   De koning van Holland verleent in juni stadsrechten. Pas dan officieel een stad, na vele eeuwen werken zonder zegel.

3. 1881

   Textielboom

   Op het hoogtepunt staan er meer dan honderdvijftig wolfabrieken in Tilburg. De stad ruikt naar lanoline en is op zaterdag stiller dan alle andere dagen.

4. 1985

   Universiteit van Brabant

   Wat sinds 1927 een hogeschool was, krijgt universitaire rechten. Inmiddels heet ze Tilburg University en geeft ze de stad een nieuwe ruggengraat.

5. vandaag

   230.018

   Een stad waar de wol weg is, de Spoorzone een hart heeft, en niemand pretendeert dat het ooit Brugge zal worden.

Wie hier eerder kwam

Bekende stadsgenoten

• Cees Nooteboom1933

  Niet hier geboren, wel hier opgegroeid. Schreef over reizen alsof het thuiskomen was, en over thuiskomen alsof het een reis was.

• Anton Pieck1895–1987

  Niet uit Tilburg, maar zijn werk komt hier terug bij iedereen die in december thuis een raam wil versieren. Een tekenstijl die het Nederlandse oog blijvend heeft veranderd.

• Luc. van Hoek1910–1991

  Schilder en dichter, geboren in Tilburg. Maakte zelfgeïllustreerde kinderboeken en gedichten die zachte mystiek hadden: een soort katholiek die zich in de kunst had geborgen.

• Diederik Stapel1966

  Hoogleraar wiens carrière stuk liep op een dataschandaal. Schreef daarna 'Ontsporing', een eerlijk boek waar je niet omheen kan en dat je niet leuk mag vinden.

Vandaag

Tilburg in cijfers

Inwoners Tilburg

230.018

CBS, 1 januari 2025

Op Pleintje

24

alpha · juni 2026

Nieuwe stadsgenoten

3

deze week

Oudste lid

Riet (1950)

lid sinds maart 2026

Volgende avond

dinsdag 30 juni, 19.30

Gasterij De Commanderie

Lokaal Journaal

4

artikelen tot nu toe

Niet uit de gids

Drie dingen, zoals een vriend ze zou vertellen

• Loop door de Piushaven op een vrijdagavond

  Vroeger een industriehaven, nu wonen er mensen aan het water. Bij goed weer zit de hele kade vol, en is er ergens een muzikant die niemand kent maar iedereen aanhoort.

• Boekhandel Livius op het Pieter Vreedeplein

  Groot, licht, en met een uitstekende afdeling Brabantse literatuur. Op de bovenverdieping staan dichtbundels op alfabet én op humeur. Eerder daarvoor naartoe gaan.

• Textielmuseum, donderdagochtend

  Niet zomaar een museum maar een werkende fabriek met weefgetouwen die nog draaien. Donderdag is rustig, en als je geluk hebt staat er iemand jou uit te leggen wat er onder je vingers gebeurt.

Deze week

Wat speelt op Pleintje Tilburg

• Walter schreef over hoe de Spoorzone hem aan een huis aan de Maas doet denken. Nooit identiek, wel verwant.
• Anouk hield een leesavond in de Piushaven, vier mensen bij een rolluik dat halverwege bleef hangen.
• Iemand stelde voor om iets met het Textielmuseum te doen. Komt eraan.